Angoon dhoksaan naaf kenname hin jiruu !

Angoon dhoksaan naaf kenname hin jiruu !

Inni jalqaba wantii bayye nii ka garu wanta ka’ee huundaf deebi kennun barbachisa yoo ta’uu baatees gafii keetif deebi kennuuuf wantii tokko tokko yoo ka’ee deebin keenamefis jedhee kan yaadu gafii atii na gafateef.

Jalqaba namonni ana akkamiin na beekan kan jedhu irra yoo siif ka’ee namoonni bayyen ana Karalee midiyaleen ilaalcha kiyya akkata anii ittin barresuun akkasuma amoo waltajii argame irrati yaada ani kasuun namonni bayyen na beeku. 

Ha’a ta’u garuu anii nama amantii yoo ta’ees dhimma hawaasa, dhimoota siyaasa kessa hin jiru jechu miiti akkuma beekamu ani nama dhimma amantiif jecha qabsaa’a ture sababa kanaf jecha midiyaleef nama bayye dhihoo ta’edha. Gamaa dhunfanis skill kiyya guddisuuf biyya alaaf biyya kessa barnoota midiyaan walqabatn leenjii garagara fudhadhee jira. 

Obbolooni kiyya kan dhunfaa kan waa’ee amanti irrati activist ta’een baldhinnan midiyaale hawaasa irrati yeroo isan hirmatan argee akka leenjiin isaan barbachisu hubadhe isaanif leenjii kennuf muresse. Danddetti akka dhunfaati qabu isaaniif qodee isanis bayye want itti gammadaniif yoo bifa namoota bayye bira gahuun hojjatame gariidha jenne yaadne.

 Isuma irrati hunda’uun akkanumati kennu irra jenne yoo mata dure mata dureen keninne gariidha jedhuun fkn madure propogaanda,  xiinsammuu waraana, media framing wanta jedhamu garamaa garii ta’een hojjachuuf yaadne irrati leenji kenuuf yeroo koo fudhee leenjicha keenne. Namoonni yaada leenji kiyya midiyaale hawaasa irrati gadii dhisan yaada guutu gadi hin dhisnee malee guutu qaba ture. 

Matadureen xiinsammu waraana jedhu jira maliif xinsammuun waraana beekun nu barbachisa  akka activist ti akka gazexxessa tokkotti akkasuma amoo waa’ee propaganda beekun nu barbachisa ta’e ykn amoo dhimma midiyaa framing beekun maaliif barbachisa ta’ee?. Wanti jedhu hundii vidiyoo sana irrra jira isaan kuniin wanti barbachisaniif yoo ilaale hawasaa irrati dhibba isaan godha jira bayye olaanadha. 

Wa’eee midiyaa yoo hasoofnu waa’ee hawaasa dubbata jira jechudha waa’ee qabsoo dubbachu jechudha akkasuma amoo waa’ee jijjirama namoota dubbata jirra jechudha. Wantoota sirridha jenne yaadnu hunda isaa yoo ilaalle kan hawaasa keenyaf egguma gochu wanta jedhamu hunda dubbana walumagalaati wanti leenji sana kessati dubbatamu bayyedha. 

Mataduree kaniin yoo ilaalu activistoota amhara activist oromoo, namoota kiristana ykn amoo muslima hunda birati yoo ilaalle bu’aa qaba isa kana too’achuuf amoo midiyaan gahee olaana qaba.  Wantoota kannin beekun wanta buu’aa qabuuf anii akka dubbiseet, wanta baradhe irra kaa’een nmoota biroof kessati namoota midiya irrati baldhinaan hojjataniif leenji kennuf yaade. 

Leenji kana kennuf ergaa qophii xuumure booda obboleewwan kiyya akka ni qaman keenu barbadan garuu inni kun wanta mijaata hin taaneef inni hunda keenyaf ta’uu zoom dha kanaf gama zoom tiin leenjiin kennameef.

Sababni qaman leeniin kenne dadhaabneef namooni leenji kanaf barbadaman iddoo wanfakkata hin jiran inni tokko biyya kessa badiiyya jira inni kuun social media irra jira kuun  biyya alaa jira. Hunda keenya kan garii ta’e zoom dha isa irrati leenji kenna ture.

 Akkatan leenjin irrati kannama ture dura leenjichi record nii ta’a erga qophii record xummurre booda gama google drive tiin ni ergamaaf sana booda assignment keniinaf namootaf. Yeroo kana goonu waliin mari’aachuun ni jira namoota gafii qaban wajiin gafiif deebin ni tasiisna isanis wal wajiin ni mar’aatu banoonni keenya halaa kana fakkatuun itti fuufa ture. 

Wanti hojjata turre wan dhooksa qabuu mitti record keenya gama google drive fii gmail tiin keenna turre leenjichi biyya kessaf biyya alaatis bayye barbachisadha.  Iddoo waraana deemte diina kee yeroo dhiba moo’achuun siif goottuma adda wanti siif kennu hin jiru garu diina kee osoo meesha waraana hin fayyadamiin haalaa bayye salpha ta’en yoo moo’aatedha kan goota sii jechisiisu. 

Biyyota garagara yoo  ilaalle qaman deemani meesha waraaana tokkole osoo hin fayydamiin haalaa bayya nama aja’ibsiisu danda’uun yeroo isan moo’ata agartuu inni kun maaliif ta’ee jedhame yeroo qoratamuu. Waraana qaman deemani loolan caalaa dura isaan kan godha jiraan xiinsammu namoota control gochuun moo’ata jiru. 

Yeroo amma kana waaraana gudda kan geggessa jiran gama midiyaatin namoonni bayyen wanta kana waan beekan hin fakkatu namooni isa kana dursaani hubataan dhabbi namoota ilaaluun waraana kana hin jedhamne irrati banuun xinsamuu nama control gochun akka dursani mo’aataman tasiisa jiru. 

Midyaan yeroo amma kana mesha waraana kasuus akkasuma dhabuus danda’uu dha midiyaa control gochuu jedhun biyya sana control gochu jechudha. Iddoo midiyaan jiru kamiititu yeroo ama kana waraana xinsammuti namoota irrati geggefama jira isa kanaa kara sirri taa’en namooni beekani akka itti fayyadamaniif namootaf hubbanoo kenuun akkasuma amoo dhabuun wanta hin dand’amneef deebi isaaf ta’u kennuun gariidha.

Inni guudan nama qaman sii caaluu tokko physically wajjin wal loolte mo’achuu osoo hin taane bayyee osoo hin dadhabiin gama indirect ta’een  xinsammuu isa fayyadmuun win gochuu jechudha. Isaa kana yeroo jenne wanta haraa’a wan ta’ee osoo hin tane biyyota alaa kassati wan baratama ta’e dha.  

Midiyaa irrati wanti yeroo hunda irra deddebiin kaassan sammu nama kessati hafa inni kun wanta beekamadha fkn salpha tokko yeroo ilaalu midiyaan tokko wa’ee islama yeroo dubbatu. 

Akkasuma yeroo hunda qama tokko irrati xiyyafachuun waa’ee isa bada ykn amoo nagetive dubbata tana inni kun sammu  namoota kessati hafa namni amoo wanta irra deeddebin dhahuu hin dagatuu.

 Isaan kannin hunda hamsuuf ykn want gama kanan ka’aan irrati murtee tokko dabarsuun bayye barbachisadha kessati wanti media irrati irra deddebiin ka’amu negative tanan sammu namtif garii miti osoo hin beekin ilaalcha nama jijjiru danda’a.

wanti yeroo amma kana ta’ama jiru kessatu qama tokko irrati hojjatama jiru kan wogga 40 dura akka yaadati kennama turedha.  so ammas wanti akka salphaati yeroo dubbatamu ija keenyan ilaala caldhiisnu woggoota dufaan kessati dhaloota dhuffuuf dhibba gudda uuma deema sababa kanaf wanti akka gariiti hin fuudhanne irra deeddebin ga’amuu hin qabu.

Propogandaan kan irrati hojjatama jiru irra caalaan midiya irrati biyya takka diguuf akkasuma amoo ijaaruuf gahee olaana qaba isaan kaiin yoo ofeegannon hin hojjatin dhimma dhunfa ykn amoo angoo yeroof qabnu qofaaf hojjatanna ta’e osoo hin beekin biyya takka diigu dandeenya.  kanaf jecha kan ilaalu qabnu want irra deeddebin hojjannu fayyidaaf midha isaa kam akka caaluu madalaan irrati hojjachun bayye murtesadha. 

Wanta feedhe yoo ta’ee wanti nuuti hojjanu kan biyya tokko ijaaru irati xiyyefanne hojjachu qabna yoo kana goone nama seenaan wanta gariin  nuu yaadatu tanee bara baran yaadatamna. Kana osoo hin godhiin danta dhunfa keenyaf hojjana tanaan amoo jebba gudda dhalle dabara. 

Related Posts